ANALİTİK PSİKOLOJİDE BENLİK – KENDİLİK – SELF

İnsan psişesindeki asli merkez bilinçteki EGO değil, bilinç ile bilinçdışı arasındaki varsayımsal noktadır. Jung, düzenleyici etkiye sahip bu merkeze psişik sistemimizdeki “nükleer atom” olarak da tanımlar. İşte bu yeni merkeze “BENLİK” (KENDİ) denir. İnsan kişiliğindeki en ana ve en önemli arketiptir.

BİREYLEŞME SÜRECİ BENLİK ARKETİPİNE ULAŞMA SÜRECİDİR.

Bu arketip, ruhsal dünyamızın derinliklerinde bulunan manevi kişiliğimizi gerçekleştirmeyi istemektedir.

DOLAYISI İLE GERÇEK HAYAT AMACIMIZI SEMBOLİZE EDER.

Jung, ben arketipine insan ötesi bir anlam vermeye çalışır. Çünkü o ben arketipini içimizdeki Tanrı’nın ortaya çıkışı olarak algılamaktadır. Jung Tanrı’yı bilinçaltının merkezi arketipi olan “Ben” ile eşit tutmaktadır. Başka bir deyişle ben’in gerçekleşmesi insanın Tanrılaşması anlamına gelmektedir

Çağlar boyunca insanlar sezgisel olarak böyle bir iç merkezin var olduğunu fark etmişlerdir. Jung’un bu benlik kavramı doğrudan Hinduizmdeki Atman/Brahman kavramına dayanır. Yunanlılar bunu insanın iç “daimonu” (ilham perisi) demişler. Mısır’da “BA” kavramıyla tanımlanmış; Romalılar ona her bireyde olan bir “deha” olarak inanmışlar, İslam tasavvufunda bu kavram, İbnül Arabi “Ayan-ı Sabite” siyle ifade edilmiştir.

Daha ilkel topluluklar onun bir hayvan yada fetiş içinde vücut bulan koruyucu bir ruh olduğunu düşünmüşlerdir. Örneğin Naskapi Kızlıderilileri ona “arkadaşım” yada “Ulu Adam” anlamında Mistapen demişti.

Benlik, bilinçli kişilikten farklı olan sadece kişiye özgü bir kavramdır. Kişiliğin olgunlaşmasını ve sürekli olarak genişlemesini sağlayan düzenleyici merkezdir. Kişinin hayatı süresince onun pek azı ortaya çıkabilir. Ne kadar gelişeceği benlikten gelen mesajları dinlemeye hazır olup olmamasına bağlıdır. Bireyleşme süreci, kişi onun farkında olduğunda ve onunla bağ kurduğunda tamamlanır.

Karma ve drakonik astroloji, psişedeki ana arketip olan BENLİK i keşfetme sanatıdır.

Bir doğum haritasında

Persona (maske), ASC – Yükselen burç

Ego, Güneş

Animus, Güneş Mars,

Anima, Ay Venüs

Libido, Mars

Gölge, Lilith

Kompleksler, Satürn Chiron

Bireyleşme, Uranüs ve Kuzey düğümü çözümlemeleri ile ifade edilir.

BENLİK arketipini ise tek başına gösteren bir sembolik yoktur.

Kişisel doğum haritası (Horoskop) bir bütün olarak BENLİĞİN bir simgesidir. O, bir mandaladır. Uzlaşmaz karşıtlıkları bir arada görme, bir araya koyma; kapanmaz olduğu besbelli uçurumların arasına köprüler kurma konusunda yardım eder. Bunun için gereken tek şey doğru ve gerçekçi bir analizdir.

Kişisel doğum haritamız, Persona, ego, gölge, Anima (Animus), libido ve komplekslerimiz ile bir bütün olarak, içimizdeki tamamlanmayı sağlamak BENLİĞİMİZİ bulma yolunda klavuzluk eder. Benliğe ulaşmak ve onun çözümü, tüm bu kavramlarla yüzleşme uzlaşma ile, bunların kişiliğe entegre edilmesi ile mümkündür.  Eğer kişi bireyleşme sürecinde tüm bu arketipler ve komplekslerle uzlaşmada başarısız olursa süreç tamamlanamaz, kişilik bütünlüğü sağlanamaz.

Psikolojik hastalıkların, özellikle de nevrozun temelinde, kişinin, bilinçdışının bazı arketipleriyle karşılaşmaktaki ve bunları özümsemekteki başarısızlığı yatar. Kabullenemediği bu arketipsel unsurları, kişi çevresindeki insanlara ve nesnelere yansıtır ve böylece nevroz ortaya çıkar. Ancak kişi uzlaşmayı öğrenebilirse, kişilik bütünleşmesini sağlamakla kalmayıp, bilinçdışındaki bu arketipsel unsurlardan pek çok yönde yararlanabilir.

Tüm dinlerini, felsefelerin, doğu ve batıdaki ezoterik çalışmaların amacıdır kendine ulaşmak. Bu kavram insanlık tarih boyunca, bize farklı şekillerde anlatılmıştır.

Peygamberimizin bir savaştan (Tebûk savaşı) dönerken söylediği rivayet edilmiştir: “Şimdi küçük cihattan büyük cihada dönüyoruz.”

3000 yıl önce Delphi’deki Apollon Tapınağı’nın girişinde, altın harflerle şöyle yazılmıştır: Gnothi seauton (γνῶθι σεαυτόν), “Kendini bil.”

SOKRATES “Kendini tanı, o zaman evreni ve başkalarını tanıyacaksın”

Cüneyd-i Bağdadi, Men arafe nefseh fe gad arafe Rabbeh , “Kendini bilen Rabbini bilir”

Yunus Emre,

“İlim, ilim bilmektir.

İlim kendin bilmektir

Sen kendini bilmezsen

Bu nice okumaktır”

Hacı Bayram-ı Veli ,

Bayram özünü bildi

Bileni anda buldu

Bulan ol kendin oldu

Sen seni bil sen seni.

BUDA:

“İçine dönebilen herkes görünmeyeni görmeye başlar.

“Sonsuz huzura giden yol göklere değil, yüreğe uzanır.’’

JUNG:

“Mars gezegenine ulaşmak, insanın kendi kendine ulaşmasından daha kolaydır.”

Jung, bu kavramı, bilimi, inancı ve ezoterizmi birleştirerek Benlik (SELF) arketipi ile üst düzey bir bakış açısı ile tanımlanmıştır. Çağının ötesinde bir insan olan Jung’un insanlık tarihine bıraktığı fikirler, düşünceler, keşifler gerçek bir hazine değerinde…

Hilal Çetinkaya

Kaynaklar:

Oğuzhan Ceyhan ders notları

İnsan ve Sembolleri, Jung

Jung Seçme Yazılar, Ed. Anthony Storr

Kırmızı Kitap, Jung

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir